{"id":1280,"date":"2024-09-04T23:12:14","date_gmt":"2024-09-04T21:12:14","guid":{"rendered":"https:\/\/shinrigaku.pl\/?p=1280"},"modified":"2025-07-27T00:26:55","modified_gmt":"2025-07-26T22:26:55","slug":"zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/","title":{"rendered":"Zaburzenia somatyzacyjne w dermatologii a dysocjacja i zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (PTSD)"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Wprowadzenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Somatyzacja to, m\u00f3wi\u0105c najpro\u015bciej, ekspresja trudno\u015bci psychicznych pod postaci\u0105 objaw\u00f3w fizycznych (cielesnych)<a href=\"https:\/\/dictionary.apa.org\/somatization\" class=\"ek-link\"><sup>1<\/sup><\/a>. <em>Encyclopedia of the Neurological Sciences<\/em> podaje, i\u017c &#8222;cech\u0105 charakterystyczn\u0105 zaburze\u0144 somatyzacyjnych jest obecno\u015b\u0107 wielu objaw\u00f3w fizycznych w wielu uk\u0142adach narz\u0105d\u00f3w w ciele, bez wykazanej etiologii organicznej&#8221;<sup><a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/topics\/psychology\/somatization\" class=\"ek-link\">2<\/a><\/sup>.  Pacjenci, kt\u00f3rzy do\u015bwiadczaj\u0105 somatyzacji s\u0105 postrzegani jako osoby, kt\u00f3re przekszta\u0142ci\u0142y konflikty psychologiczne w bardziej akceptowalne i mniej stygmatyzowane objawy fizyczne<a href=\"https:\/\/psycnet.apa.org\/record\/2003-88426-008\" class=\"ek-link\"><sup>3<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>W dermatologii, dziedzinie medycyny zajmuj\u0105cej si\u0119 diagnozowaniem i leczeniem chor\u00f3b sk\u00f3ry<a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.google.com\/search?q=drmatology+definiction&amp;sca_esv=8416d0a986e64679&amp;sxsrf=ACQVn0_0Ex-ek8c6rx2Vpex7li94zppxMg%3A1711587348481&amp;ei=FMAEZu_-HJ3DwPAP9OuAIA&amp;udm=&amp;ved=0ahUKEwjv2KHf35WFAxWdIRAIHfQ1AAQQ4dUDCBA&amp;uact=5&amp;oq=drmatology+definiction&amp;gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAiFmRybWF0b2xvZ3kgZGVmaW5pY3Rpb24yBxAjGLACGCcyCRAAGIAEGA0YEzIJEAAYgAQYDRgTMgkQABiABBgNGBMyCRAAGIAEGA0YEzIJEAAYgAQYDRgTMgkQABiABBgNGBMyCRAAGIAEGA0YEzIIEAAYHhgNGBMyCBAAGB4YDRgTSNAJUIsHWIsHcAF4AJABAJgBtgKgAZ0DqgEHMC4xLjAuMbgBA8gBAPgBAZgCAaACgQGYAwDiAwUSATEgQIgGAZIHAzAuMaAH0w0&amp;sclient=gws-wiz-serp\"><sup>4<\/sup><\/a>, mo\u017cemy zetkn\u0105\u0107 si\u0119 u pacjent\u00f3w z szerok\u0105 gam\u0105 symptom\u00f3w wynikaj\u0105cych z zaburze\u0144 somatyzacyjnych, kt\u00f3re przybieraj\u0105 posta\u0107 <strong>niewyt\u0142umaczalnych <\/strong>w spos\u00f3b medyczny reakcji sk\u00f3rnych<sup><a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/abs\/10.1080\/09540260500466832?scroll=top&amp;needAccess=true&amp;journalCode=iirp20\">5<\/a>,<a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1002\/ski2.164\">6<\/a><\/sup>. Te objawy sk\u00f3rne mog\u0105 by\u0107 bardzo trudne do leczenia z powodu braku obiektywnego wyja\u015bnienia ich etiologii i mog\u0105 nie pasowa\u0107 do \u017cadnego znanego stanu dermatologicznego lub psychiatrycznego<sup><a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1002\/ski2.164\">6<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p>Do najcz\u0119\u015bciej spotykanych tego typu reakcji nale\u017c\u0105<sup><a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/abs\/10.1080\/09540260500466832?scroll=top&amp;needAccess=true&amp;journalCode=iirp20\">5<\/a><\/sup>:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>dysestezja (do\u015bwiadczanie dozna\u0144 zwi\u0105zanych z odczuciami z nerw\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 dziwne, nietypowe i nieprzyjemne), kt\u00f3rej towarzyszy cz\u0119sto dr\u0119twienie, b\u00f3l i \u015bwi\u0105d,<\/li>\n\n\n\n<li>miejscowe lub uog\u00f3lnione stany \u015bwi\u0105dowe, pokrzywka, obrz\u0119k naczynioruchowy,<\/li>\n\n\n\n<li>zaczerwienienie sk\u00f3ry,<\/li>\n\n\n\n<li>obfite pocenie si\u0119,<\/li>\n\n\n\n<li>zaostrzenie chor\u00f3b sk\u00f3rnych reaktywnych na stres, takich jak: \u0142uszczyca i atopowe zapalenie sk\u00f3ry (AZS),<\/li>\n\n\n\n<li>klasyczne objawy &#8222;pseudoneurologiczne&#8221; zwi\u0105zane z dysocjacj\u0105 w tym niewyja\u015bniona utrata czucia dotyku lub  odczuwania b\u00f3lu,<\/li>\n\n\n\n<li>zapalenie sk\u00f3ry wywo\u0142ane umy\u015blnie (<em>dermatitis artefacta<\/em>) oraz trichotillomania (niepohamowane wyrywanie w\u0142os\u00f3w), kt\u00f3rym to stanom towarzysz\u0105 cz\u0119sto r\u00f3wnie\u017c zaburzenia dysocjacyjne,<\/li>\n\n\n\n<li>cielesne zaburzenie dysmorficzne, z nasileniem zainteresowania takimi cz\u0119\u015bciami cia\u0142a jak w\u0142osy b\u0105d\u017a sk\u00f3ra.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Niekt\u00f3re zaburzenia sk\u00f3rne, na przyk\u0142ad \u015bwi\u0105d, mog\u0105 by\u0107 przejawem somatyzacji, a inne mog\u0105 predysponowa\u0107 do objaw\u00f3w somatycznych, na przyk\u0142ad atopowe zapalenie sk\u00f3ry i \u0142uszczyca. Somatyzacja mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 z chorob\u0105 dermatologiczn\u0105 lub bez niej<sup><a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1002\/ski2.164\">6<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p>Uwzgl\u0119dniaj\u0105c epidemiologi\u0119, cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania zaburze\u0144 somatyzacyjnych jest niepewna, poniewa\u017c zjawisko to jest trudne do zmierzenia<sup><a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1002\/ski2.164\">6<\/a>,<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/22048838\/\">13<\/a><\/sup>, wiemy jednak\u017ce, i\u017c<strong> zaburzenie somatyzacyjne<\/strong> (F45.0) w og\u00f3lnej populacji doros\u0142ych mo\u017ce wynosi\u0107 oko\u0142o 5%-7%<sup><a href=\"https:\/\/www.aafp.org\/pubs\/afp\/issues\/2016\/0101\/p49.html\">14<\/a><\/sup>. U kobiet istnieje tendencja do cz\u0119stszego wyst\u0119powania objaw\u00f3w tego zaburzenia ni\u017c u m\u0119\u017cczyzn, z szacowanym stosunkiem kobiet do m\u0119\u017cczyzn na 10:1 <sup><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/30578985\/\">15<\/a><\/sup>. Zwi\u0119kszone nasilenie objaw\u00f3w zaburzenia somatyzacyjnego jest zwi\u0105zane z wykorzystywaniem seksualnym w dzieci\u0144stwie, wsp\u00f3\u0142istniej\u0105c\u0105 chorob\u0105 fizyczn\u0105 lub psychiatryczn\u0105 oraz histori\u0105 nadu\u017cywania substancji psychoaktywnych<sup><a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1002\/ski2.164\">6<\/a>,<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/22048838\/\">13<\/a>,<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/30578985\/\">15<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"686\" src=\"https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/chris-jarvis-0Pf7fKRtDPI-unsplash-1024x686.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1314\" srcset=\"https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/chris-jarvis-0Pf7fKRtDPI-unsplash-1024x686.jpg 1024w, https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/chris-jarvis-0Pf7fKRtDPI-unsplash-300x201.jpg 300w, https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/chris-jarvis-0Pf7fKRtDPI-unsplash-768x515.jpg 768w, https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/chris-jarvis-0Pf7fKRtDPI-unsplash-1536x1030.jpg 1536w, https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/chris-jarvis-0Pf7fKRtDPI-unsplash.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Gupta (2006) wskazuje, i\u017c sk\u00f3ra jako podstawowy narz\u0105d przywi\u0105zania we wczesnym okresie \u017cycia i jako narz\u0105d komunikacji w ca\u0142ym cyklu \u017cycia jest szczeg\u00f3lnie &#8222;wra\u017cliwa&#8221; na rozw\u00f3j somatyzacji<sup><a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/abs\/10.1080\/09540260500466832?scroll=top&amp;needAccess=true&amp;journalCode=iirp20\">5<\/a>,<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/28511821\/\">12<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p>Miejscowe lub uog\u00f3lnione stany \u015bwi\u0105dowe, pokrzywka czy te\u017c obrz\u0119k naczynioruchowy mog\u0105 stanowi\u0107 &#8222;cielesne wspomnienia&#8221; traumatycznych wydarze\u0144 u pacjent\u00f3w cierpi\u0105cych na PTSD<sup><a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/abs\/10.1080\/09540260500466832?scroll=top&amp;needAccess=true&amp;journalCode=iirp20\">5<\/a><\/sup>. Objawy te s\u0105 cz\u0119sto zlokalizowane na twarzy, sk\u00f3rze g\u0142owy i kroczu<sup><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/28511821\/\">12<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p>Badanie zwi\u0105zku mi\u0119dzy szerokim zakresem niewyja\u015bnionych medycznie objaw\u00f3w sk\u00f3rnych z wynikami dysocjacji, mierzonej za pomoc\u0105 Skali Do\u015bwiadcze\u0144 Dysocjacyjnych (Dissociative Experiences Scale, DES), ujawni\u0142o, \u017ce b\u00f3l sk\u00f3ry, sw\u0119dzenie i dr\u0119twienie by\u0142y najlepszymi predyktorami wynik\u00f3w na skali DES<sup><a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/abs\/10.1080\/09540260500466832?scroll=top&amp;needAccess=true&amp;journalCode=iirp20\">5<\/a><\/sup>. Opr\u00f3cz b\u00f3lu i dr\u0119twienia, sw\u0119dzenie (\u015bwi\u0105d zar\u00f3wno lokalny i uog\u00f3lniony) jest wa\u017cnym objawem dermatologicznym w\u015br\u00f3d pacjent\u00f3w, kt\u00f3rzy somatyzuj\u0105<sup><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/6859891\/\">7<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p>W badaniu pacjent\u00f3w psychiatrycznych z wysokimi wynikami dysocjacji w por\u00f3wnaniu z grup\u0105 kontroln\u0105 (osoby nie do\u015bwiadczaj\u0105ce dysocjacji), stwierdzono, \u017ce w grupie os\u00f3b z dysocjacj\u0105 21,4% pacjent\u00f3w zg\u0142asza\u0142o objawy somatyczne zwi\u0105zane ze sk\u00f3r\u0105, w przeciwie\u0144stwie do 0% w grupie kontrolnej<sup><a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/abs\/10.1080\/09540260500466832?scroll=top&amp;needAccess=true&amp;journalCode=iirp20\">5<\/a>,<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/8067489\/\">8<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Somatyzacja w zespole stresu pourazowego<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Somatyzacja jest cz\u0119sto zwi\u0105zana z urazem psychicznym, kt\u00f3ry mo\u017ce przekszta\u0142ci\u0107 si\u0119 w zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (PTSD)<sup><a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/abs\/10.1080\/09540260500466832?scroll=top&amp;needAccess=true&amp;journalCode=iirp20\">5<\/a><\/sup>. Konwencjonalna pokrzywka i obrz\u0119k naczynioruchowy mog\u0105 by\u0107 jednak\u017ce r\u00f3wnie\u017c zwi\u0105zane ze stresem &#8211; w tym miejscu zacieraj\u0105 si\u0119 granice z somatyzacj\u0105<sup><a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1002\/ski2.164\">6<\/a>,<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/34112472\/\">20<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p>W wyniku do\u015bwiadczania traumatycznych do\u015bwiadcze\u0144 w okresie dzieci\u0144stwa, np. przemocy, przy pomocy warunkowania tworz\u0105 si\u0119 w naszym umy\u015ble skojarzenia zwi\u0105zane z do\u015bwiadczonymi negatywnymi bod\u017acami. Skojarzenia te zazwyczaj nie s\u0105 bezpo\u015brednio kodowane w pami\u0119ci autobiograficznej, a traumatyczne wspomnienia nie s\u0105 zapami\u0119tywane w swoim pierwotnym kszta\u0142cie<sup><a href=\"https:\/\/psycnet.apa.org\/record\/2002-06051-010\">9<\/a>,<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/8564271\/\">10<\/a><\/sup>. S\u0105 one raczej wywo\u0142ywane p\u00f3\u017aniej przez sytuacje, kt\u00f3re s\u0105 podobne do pierwotnej sytuacji do\u015bwiadczania przemocy. Ekspozycja na wspomnienia przypominaj\u0105ce o przemocy mo\u017ce powodowa\u0107 objawy somatyczne, przy czym pacjent mo\u017ce nie by\u0107 w stanie w stanie powi\u0105za\u0107 objaw\u00f3w z wcze\u015bniejszymi traumatycznymi do\u015bwiadczeniami \u017cyciowymi<sup><a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/abs\/10.1080\/09540260500466832?scroll=top&amp;needAccess=true&amp;journalCode=iirp20\">5<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/kelly-sikkema-jIrsEPB4_iU-unsplash-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1316\" srcset=\"https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/kelly-sikkema-jIrsEPB4_iU-unsplash-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/kelly-sikkema-jIrsEPB4_iU-unsplash-300x200.jpg 300w, https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/kelly-sikkema-jIrsEPB4_iU-unsplash-768x512.jpg 768w, https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/kelly-sikkema-jIrsEPB4_iU-unsplash-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/kelly-sikkema-jIrsEPB4_iU-unsplash.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Traumatyczne wspomnienia s\u0105 ponownie do\u015bwiadczane na poziomie sensorycznym jako sensoryczne flashbacki lub \u201ewspomnienia cia\u0142a\u201d, kt\u00f3re s\u0105 fragmentami sensorycznego sk\u0142adnika traumatycznego do\u015bwiadczenia<sup><a href=\"https:\/\/psycnet.apa.org\/record\/2002-06051-010\">9<\/a>,<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/8564271\/\">10<\/a><\/sup>, i mog\u0105 by\u0107 do\u015bwiadczane jako objawy dermatologiczne bez mo\u017cliwego do zidentyfikowania pod\u0142o\u017ca fizycznego<sup><a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/abs\/10.1080\/09540260500466832?scroll=top&amp;needAccess=true&amp;journalCode=iirp20\">5<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p>Niekt\u00f3re z reakcji sk\u00f3rnych, kt\u00f3re s\u0105 zwykle zwi\u0105zane ze \u201ewspomnieniami cia\u0142a\u201d i\/lub flashbackami obejmuj\u0105 \u015bwi\u0105d, reakcje pokrzywkowe (m.in. b\u0105ble pokrzywkowe) i stosunkowo s\u0142abo poznany i prawdopodobnie rzadki zesp\u00f3\u0142 plamicy psychogennej, okre\u015blanej tak\u017ce jako Zesp\u00f3\u0142 Gardnera-Diamonda (GDS)<sup><a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/abs\/10.1080\/09540260500466832?scroll=top&amp;needAccess=true&amp;journalCode=iirp20\">5<\/a><\/sup>.  W obrazie klinicznym GDS obserwujemy bolesne wybroczyny sk\u00f3rne i \u015bluz\u00f3wkowe, zazwyczaj u kobiet, przy braku koagulopatii (upo\u015bledzonej zdolno\u015bci krzepni\u0119cia krwi)<sup><a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/abs\/10.1080\/09540260500466832?scroll=top&amp;needAccess=true&amp;journalCode=iirp20\">5<\/a>,<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC8240244\/\">21<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0105ble pokrzywkowe mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 jako klasyczne \u201ewspomnienia cia\u0142a\u201d, np. w tym samym obszarze cia\u0142a, w kt\u00f3rym pacjent do\u015bwiadcza\u0142 przemocy fizycznej jako dziecko, przy czym kszta\u0142t b\u0105bla mo\u017ce reprezentowa\u0107 kszta\u0142t pierwotnej zmiany, takiej jak liniowe uszkodzenie spowodowane paskiem. Stare blizny po traumatycznych do\u015bwiadczeniach, takie jak zagojona blizna po ranie powsta\u0142ej w wyniku napa\u015bci mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 czerwona i sw\u0119dz\u0105ca, co mo\u017ce by\u0107 pierwsz\u0105 oznak\u0105 do\u015bwiadczania flashbacku<sup><a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/abs\/10.1080\/09540260500466832?scroll=top&amp;needAccess=true&amp;journalCode=iirp20\">5<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p>Obrz\u0119k naczynioruchowy jamy ustnej lub j\u0119zyka, dla kt\u00f3rego nie jest mo\u017cliwe zidentyfikowanie fizycznego pod\u0142o\u017ca, mo\u017ce by\u0107 zwi\u0105zany z retrospekcjami, np. flashbackami zwi\u0105zanymi z oralnym wykorzystywaniem seksualnym. W wi\u0119kszo\u015bci takich przypadk\u00f3w pacjent pocz\u0105tkowo nie jest \u015bwiadomy zwi\u0105zku mi\u0119dzy objawem \u015bluz\u00f3wkowo-sk\u00f3rnym a wcze\u015bniejszymi traumatycznymi do\u015bwiadczeniami \u017cyciowymi<sup><a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/abs\/10.1080\/09540260500466832?scroll=top&amp;needAccess=true&amp;journalCode=iirp20\">5<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Somatyzacja w dysocjacji<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dysocjacja, rozumiana jako brak integracji somatoformicznych (somatycznych) komponent\u00f3w aspekt\u00f3w takich jak: do\u015bwiadczenia, funkcje i reakcje<sup><a href=\"https:\/\/psycnet.apa.org\/record\/2004-20163-000\">24<\/a><\/sup>, mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 z niekt\u00f3rymi objawami somatycznymi<sup><a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/abs\/10.1080\/09540260500466832?scroll=top&amp;needAccess=true&amp;journalCode=iirp20\">5<\/a><\/sup>. Wyniki bada\u0144 wskazuj\u0105, i\u017c og\u00f3lnie odnotowuje si\u0119 istotn\u0105 korelacj\u0119 mi\u0119dzy dysocjacj\u0105 a stopniem somatyzacji u pacjent\u00f3w do\u015bwiadczaj\u0105cych dysocjacji<sup><a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/abs\/10.1080\/09540260500466832?scroll=top&amp;needAccess=true&amp;journalCode=iirp20\">5<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/tyler-mcrobert-Rn0rzGxPedM-unsplash-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1320\" srcset=\"https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/tyler-mcrobert-Rn0rzGxPedM-unsplash-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/tyler-mcrobert-Rn0rzGxPedM-unsplash-300x200.jpg 300w, https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/tyler-mcrobert-Rn0rzGxPedM-unsplash-768x512.jpg 768w, https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/tyler-mcrobert-Rn0rzGxPedM-unsplash-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/tyler-mcrobert-Rn0rzGxPedM-unsplash.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Dysocjacja jest zwi\u0105zana z podwy\u017cszonym progiem percepcji b\u00f3lu<sup><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/2626517\/\">25<\/a><\/sup>, st\u0105d umiarkowanie bolesne bod\u017ace ze sk\u00f3ry mog\u0105 pom\u00f3c osobom do\u015bwiadczaj\u0105cym dysocjacji uziemi\u0107 si\u0119<sup><a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/abs\/10.1080\/09540260500466832?scroll=top&amp;needAccess=true&amp;journalCode=iirp20\">5<\/a><\/sup>. W istocie, sk\u00f3ra jest cz\u0119sto przedmiotem zachowa\u0144 zmniejszaj\u0105cych napi\u0119cie, takich jak wspomniane ju\u017c wcze\u015bniej<em> dermatitis artefacta<\/em>, a tak\u017ce neurotyczne wypryski (ang. <em>neurotic excoriations<\/em>), ci\u0119\u017cka onychofagia (obgryzanie paznokci) i trichotillomania (patologiczne, kompulsywne wyrywanie w\u0142os\u00f3w)<sup><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/3817460\/\">26<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p>Pacjenci z powa\u017cnymi zaburzeniami dysocjacyjnymi w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w nie pami\u0119taj\u0105, \u017ce sami wywo\u0142ali zmiany chorobowe, b\u0119d\u0105c w stanie dysocjacji<sup><a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/abs\/10.1080\/09540260500466832?scroll=top&amp;needAccess=true&amp;journalCode=iirp20\">5<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p>Opr\u00f3cz samodzielnie wywo\u0142ywanych problem\u00f3w sk\u00f3rnych, niekt\u00f3rzy pacjenci prezentuj\u0105 klasyczne objawy pseudoneurologiczne zaburze\u0144 konwersyjnych, w tym utrat\u0119 czucia dotyku lub b\u00f3lu, dla kt\u00f3rych nie mo\u017cna okre\u015bli\u0107 podstaw medycznych<sup><a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/abs\/10.1080\/09540260500466832?scroll=top&amp;needAccess=true&amp;journalCode=iirp20\">5<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pod\u0142o\u017ce somatyzacji w dermatologii<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Gupta i in. (2005), t\u0142umacz\u0105c neurobiologiczne pod\u0142o\u017ce omawianego zjawiska, wskazuj\u0105, i\u017c nadmierne pobudzenie autonomiczne i problemy z regulacj\u0105 afektu w PTSD mog\u0105 objawia\u0107 si\u0119 jako szereg objaw\u00f3w dermatologicznych<sup><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/16112441\/\">11<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p>Z kolei Millington i in. (2022) wskazuj\u0105, i\u017c czynnikami, kt\u00f3re nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 s\u0105 podatno\u015b\u0107 genetyczna i \u015brodowiskowa. Obejmuj\u0105 one zwi\u0119kszon\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na b\u00f3l, traum\u0119 w dzieci\u0144stwie oraz normy kulturowe lub spo\u0142eczne, kt\u00f3re dewaluuj\u0105 i stygmatyzuj\u0105 cierpienie psychiczne w por\u00f3wnaniu z cierpieniem fizycznym<sup><a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/abs\/10.1080\/09540260500466832?scroll=top&amp;needAccess=true&amp;journalCode=iirp20\">5<\/a>,<a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1002\/ski2.164\">6<\/a>,<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/22048838\/\">13<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p>Somatyzacja jest zjawiskiem globalnym, jednak jej kliniczna prezentacja mo\u017ce by\u0107 w znacz\u0105cy spos\u00f3b modyfikowana przez kultur\u0119 <sup><a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1002\/ski2.164\">6<\/a>,<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/9210751\/\">16<\/a>,<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/19072642\/\">17<\/a><\/sup>. Czynniki genetyczne odgrywaj\u0105 rol\u0119 w predyspozycji do przewlek\u0142ego b\u00f3lu i innych objaw\u00f3w cielesnych, jednak \u017caden pojedynczy gen nie zosta\u0142 wyra\u017anie powi\u0105zany z somatyzacj\u0105<sup><a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1002\/ski2.164\">6<\/a>,<a href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/full\/10.31887\/DCNS.2018.20.1\/phenningsen\">18<\/a><\/sup>. Mechanizmy epigenetyczne mog\u0105 jednak wyja\u015bnia\u0107, w jaki spos\u00f3b nara\u017cenie na uraz psychiczny mo\u017ce prowadzi\u0107 do rozwoju p\u00f3\u017aniejszej somatyzacji sk\u00f3rnej<sup><a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1002\/ski2.164\">6<\/a>,<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/19072642\/\">17<\/a>,<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/19379952\/\">19<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/angelica-echeverry-5KY5LP_zc44-unsplash-683x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1322\" srcset=\"https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/angelica-echeverry-5KY5LP_zc44-unsplash-683x1024.jpg 683w, https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/angelica-echeverry-5KY5LP_zc44-unsplash-200x300.jpg 200w, https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/angelica-echeverry-5KY5LP_zc44-unsplash-768x1152.jpg 768w, https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/angelica-echeverry-5KY5LP_zc44-unsplash-1024x1536.jpg 1024w, https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/angelica-echeverry-5KY5LP_zc44-unsplash-1365x2048.jpg 1365w, https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/angelica-echeverry-5KY5LP_zc44-unsplash-scaled.jpg 1707w\" sizes=\"auto, (max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Objawy somatyczne mog\u0105 by\u0107 przewlek\u0142e, z cechami narastaj\u0105cymi i s\u0142abn\u0105cymi. Mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 spontaniczny powr\u00f3t do zdrowia &#8211; u oko\u0142o 50%-75% pacjent\u00f3w z niewyja\u015bnionymi medycznie objawami, ulegaj\u0105 one poprawie, podczas gdy u 10%-30% ulegaj\u0105 pogorszeniu<sup><a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1002\/ski2.164\">6<\/a><\/sup>,<sup><a href=\"https:\/\/psycnet.apa.org\/record\/1981-28155-001\">22<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Podsumowanie<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zjawisko somatyzacji w dermatologii pozostaje wci\u0105\u017c ewoluuj\u0105cym zagadnieniem. Badacze podejmuj\u0105 je, chc\u0105c zrozumie\u0107 po\u0142\u0105czenie umys\u0142u i sk\u00f3ry. Liczne choroby sk\u00f3ry mog\u0105 wynika\u0107 z zaburze\u0144 psychicznych. Objawy somatyczne mog\u0105 koncentrowa\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na sk\u00f3rze, (przy czym \u015bwi\u0105d lub dyskomfort s\u0105 najbardziej rozpowszechnione) lub mog\u0105 im towarzyszy\u0107 inne objawy, w tym b\u00f3l g\u0142owy, b\u00f3l plec\u00f3w, wyczerpanie, objawy \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowe, b\u00f3l w klatce piersiowej, duszno\u015b\u0107 i parestezje (nieprawid\u0142owe doznania czuciowe: mrowienie, dr\u0119twienie)<sup><a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1002\/ski2.164\">6<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p>Dziedzina psychodermatologii nadal rozwija si\u0119 pod wzgl\u0119dem bada\u0144, st\u0105d diagnostyka i leczenie somatyzacji u pacjenta dermatologicznego mo\u017ce stanowi\u0107 wyzwanie<sup><a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1002\/ski2.164\">6<\/a><\/sup>. Wa\u017cne jest, aby wyleczy\u0107 wszelkie podstawowe choroby sk\u00f3ry mog\u0105ce wyst\u0119powa\u0107 u pacjenta<sup><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/27270194\/\">23<\/a><\/sup>. W leczeniu w\u0142a\u015bciwego problemu wa\u017cne jest z kolei stosowanie zar\u00f3wno psychoterapii, jak i leczenia farmakologicznego (lek\u00f3w przeciwdepresyjnych, przeciwpadaczkowych, przeciwpsychotycznych)<sup><a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1002\/ski2.164\">6<\/a>,<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/30578985\/\">15<\/a>,<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/19379952\/\">19<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-tiny-font-size\"><strong>Literatura:<\/strong><br><strong>1. <\/strong>American Psychiatric Association (2018). <a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/dictionary.apa.org\/somatization\">APA Dictionary of Psychology: somatization<\/a> (dost\u0119p: 28.03.2024)<br><strong>2.<\/strong> McClintock Greenberg, T. (2014). <em><a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/abs\/pii\/B9780123851574010721\">Abnormal Illness Behaviors<\/a><\/em>. In: Aminoff, M. J., (ed.), Daroff, R. B., (ed.). Encyclopedia of the Neurological Sciences (Second Edition). Academic Press<br><strong>3. <\/strong>Engel, C. C. (2004). <a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/psycnet.apa.org\/record\/2003-88426-008\">Somatization and multiple idiopathic physical symptoms: Relationship to traumatic events and posttraumatic stress disorder.<\/a> In P. P. Schnurr, B. L. Green (Eds), <em>Trauma and health, physical health consequences of exposure to extreme stress<\/em> (pp. 191\u2013215). Washington, DC: American Psychological Association.<br><strong>4.<\/strong> Oxford University Press (2024). <a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.google.com\/search?q=drmatology+definiction&amp;sca_esv=8416d0a986e64679&amp;sxsrf=ACQVn0_0Ex-ek8c6rx2Vpex7li94zppxMg%3A1711587348481&amp;ei=FMAEZu_-HJ3DwPAP9OuAIA&amp;udm=&amp;ved=0ahUKEwjv2KHf35WFAxWdIRAIHfQ1AAQQ4dUDCBA&amp;uact=5&amp;oq=drmatology+definiction&amp;gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAiFmRybWF0b2xvZ3kgZGVmaW5pY3Rpb24yBxAjGLACGCcyCRAAGIAEGA0YEzIJEAAYgAQYDRgTMgkQABiABBgNGBMyCRAAGIAEGA0YEzIJEAAYgAQYDRgTMgkQABiABBgNGBMyCRAAGIAEGA0YEzIIEAAYHhgNGBMyCBAAGB4YDRgTSNAJUIsHWIsHcAF4AJABAJgBtgKgAZ0DqgEHMC4xLjAuMbgBA8gBAPgBAZgCAaACgQGYAwDiAwUSATEgQIgGAZIHAzAuMaAH0w0&amp;sclient=gws-wiz-serp\">Oxford Languages: dermatology<\/a> (wyszukiwarka Google, dost\u0119p: 28.03.2024)<br><strong>5. <\/strong>Gupta, M. A. (2006). <a class=\"ek-link\" href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/abs\/10.1080\/09540260500466832?scroll=top&amp;needAccess=true&amp;journalCode=iirp20\">Somatization disorders in dermatology<\/a>. <em>International Review of Psychiatry, 18<\/em>(1), 41\u201347.<br><strong>6. <\/strong>Millington, G. W. M., Shobajo, M. T., Wall, J., &amp; Jafferany, M. (2022). <a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1002\/ski2.164\">Somatization in dermatology<\/a>.\u00a0<em>Skin health and disease,\u00a02<\/em>(4), e164. <br><strong>7.<\/strong> Koblenzer, C. S. (1983). <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/6859891\/\">Psychosomatic concepts in dermatology. A dermatologist-psychoanalyst\u2019s viewpoint<\/a>. <em>Archives of Dermatology<\/em>, 119, 501\u2013512.<br><strong>8. <\/strong>Saxe, G. N., Chinman, G., Berkowitz, R., Hall, K., Leiberg, G., Schwartz, J., Van der Kolk, B. A. (1994). <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/8067489\/\">Somatization in patients with dissociative disorders.<\/a><em> American Journal of Psychiatry<\/em>, <em>151<\/em>(9), 1329\u20131334.<br><strong>9. <\/strong>Briere, J. (2002). <a href=\"https:\/\/psycnet.apa.org\/record\/2002-06051-010\">Treating adult survivors of severe childhood abuse and neglect: Further development of an integrative model.<\/a> In J. E. B. Myers, L. Berliner, J. Briere, C. T. Hendrix, C. Jenny, &amp; T. A. Reid (Eds.),\u00a0<em>The APSAC handbook on child maltreatment<\/em>\u00a0(2nd ed., pp. 175\u2013203). Sage Publications, Inc.<br><strong>10.<\/strong> Van der Kolk, B. A., &amp; Fisler, R. (1995). <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/8564271\/\">Dissociation and the fragmentary nature of traumatic memories: Overview and<br>exploratory studies<\/a>. <em>Journal of Traumatic Stress<\/em>, 8, 505\u2013525.<br><strong>11. <\/strong>Gupta, M. A., Lanius, R. A., &amp; Van der Kolk, B. A. (2005). <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/16112441\/\">Psychological trauma, post-traumatic stress disorder and dermatology<\/a>. <em>Dermatologic Clinics<\/em>, 23, 649\u2013656.<br><strong>12.<\/strong> Prasad, K. M., Desai, G., &amp; Chaturvedi, S. K. (2017). <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/28511821\/\">Somatization in the dermatology patient: Some sociocultural perspectives<\/a>.\u00a0<em>Clinics in dermatology<\/em>,\u00a0<em>35<\/em>(3), 252\u2013259. <br><strong>13. <\/strong>Rief, W., Mewes, R., Martin, A., Glaesmer, H., &amp; Br\u00e4hler, E. (2011). <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/22048838\/\">Evaluating new proposals for the psychiatric classification of patients with multiple somatic symptoms<\/a>.\u00a0<em>Psychosomatic medicine<\/em>,\u00a0<em>73<\/em>(9), 760\u2013768.<br><strong>14.<\/strong> Kurlansik, S. L., &amp; Maffei, M. S. (2016). <a href=\"https:\/\/www.aafp.org\/pubs\/afp\/issues\/2016\/0101\/p49.html\">Somatic Symptom Disorder.<\/a>\u00a0<em>American family physician<\/em>,\u00a0<em>93<\/em>(1), 49\u201354.<br><strong>15. <\/strong>Kop, W. J., Toussaint, A., Mols, F., &amp; L\u00f6we, B. (2019). <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/30578985\/\">Somatic symptom disorder in the general population: Associations with medical status and health care utilization using the SSD-12<\/a>.\u00a0<em>General hospital psychiatry<\/em>,\u00a0<em>56<\/em>, 36\u201341.<br><strong>16. <\/strong>Gureje, O., Simon, G. E., Ustun, T. B., &amp; Goldberg, D. P. (1997). <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/9210751\/\">Somatization in cross-cultural perspective: a World Health Organization study in primary care.<\/a>\u00a0<em>The American journal of psychiatry<\/em>,\u00a0<em>154<\/em>(7), 989\u2013995. https:\/\/doi.org\/10.1176\/ajp.154.7.989<br><strong>17.<\/strong> Millington G. W. (2008). <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/19072642\/\">Epigenetics and dermatological disease<\/a>.\u00a0<em>Pharmacogenomics<\/em>,\u00a0<em>9<\/em>(12), 1835\u20131850. <br><strong>18.<\/strong> Henningsen P. (2018). <a href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/full\/10.31887\/DCNS.2018.20.1\/phenningsen\">Management of somatic symptom disorder.<\/a>\u00a0<em>Dialogues in clinical neuroscience<\/em>,\u00a0<em>20<\/em>(1), 23\u201331.<br><strong>19.<\/strong> olde Hartman, T. C., Borghuis, M. S., Lucassen, P. L., van de Laar, F. A., Speckens, A. E., &amp; van Weel, C. (2009). <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/19379952\/\">Medically unexplained symptoms, somatisation disorder and hypochondriasis: course and prognosis. A systematic review<\/a>.\u00a0<em>Journal of psychosomatic research<\/em>,\u00a0<em>66<\/em>(5), 363\u2013377.<br><strong>20. <\/strong>Grumach, A. S., Staubach-Renz, P., Villa, R. C., Diez-Zuluaga, S., Reese, I., &amp; Lumry, W. R. (2021). <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/34112472\/\">Triggers of Exacerbation in Chronic Urticaria and Recurrent Angioedema-Prevalence and Relevance<\/a>.\u00a0<em>The journal of allergy and clinical immunology. In practice<\/em>,\u00a0<em>9<\/em>(6), 2160\u20132168.<br><strong>21.<\/strong> Temiz, S. A., Isik, B., Ozer, I., &amp; Ataseven, A. (2021). <a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC8240244\/\">Is Gardner-Diamond syndrome related to autoimmunity?<\/a>.\u00a0<em>Northern clinics of Istanbul<\/em>,\u00a0<em>8<\/em>(3), 310\u2013313<br><strong>22.<\/strong> Janakiramaiah, N., &amp; Subbakrishna, D. K. (1980). <a href=\"https:\/\/psycnet.apa.org\/record\/1981-28155-001\">Somatic neurosis in Muslim women in India<\/a>.\u00a0<em>Social Psychiatry, 15<\/em>(4), 203\u2013206<br><strong>23. <\/strong>Watkins J. (2016). <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/27270194\/\">Management of eczema and psoriasis in the community<\/a>.\u00a0<em>British journal of community nursing<\/em>,\u00a0<em>21<\/em>(6), 274\u2013279.<br><strong>24.<\/strong> Nijenhuis, E. R. S. (2004). <a href=\"https:\/\/psycnet.apa.org\/record\/2004-20163-000\">Somatoform dissociation: Phenomena, measurement and theoretical issues<\/a>. New York: W.W. Norton.<br><strong>25. <\/strong>van der Kolk, B. A., Greenberg, M. S., Orr, S. P., &amp; Pitman, R. K. (1989). <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/2626517\/\">Endogenous opioids, stress induced analgesia, and posttraumatic stress disorder.<\/a>\u00a0<em>Psychopharmacology bulletin<\/em>,\u00a0<em>25<\/em>(3), 417\u2013421.<br><strong>26. <\/strong>Gupta, M. A., Gupta, A. K., &amp; Haberman, H. F. (1987). <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/3817460\/\">The self-inflicted dermatoses: a critical review<\/a>.\u00a0<em>General hospital psychiatry<\/em>,\u00a0<em>9<\/em>(1), 45\u201352.<br><br>\u017ar\u00f3d\u0142o obraz\u00f3w: Unsplash<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-tiny-font-size\"><br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-tiny-font-size\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-tiny-font-size\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-tiny-font-size\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-tiny-font-size\"><br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-tiny-font-size\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-tiny-font-size\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-tiny-font-size\"><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wprowadzenie Somatyzacja to, m\u00f3wi\u0105c najpro\u015bciej, ekspresja trudno\u015bci psychicznych pod postaci\u0105 objaw\u00f3w fizycznych (cielesnych)1. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1314,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-1280","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wpisy"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.9 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Zaburzenia somatyzacyjne w dermatologii a dysocjacja i zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (PTSD) - Shinrigaku.pl<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Zaburzenia somatyzacyjne w dermatologii a dysocjacja i zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (PTSD) - Shinrigaku.pl\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Wprowadzenie Somatyzacja to, m\u00f3wi\u0105c najpro\u015bciej, ekspresja trudno\u015bci psychicznych pod postaci\u0105 objaw\u00f3w fizycznych (cielesnych)1. [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Shinrigaku.pl\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/shinrigakupl\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/shinrigakupl\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-09-04T21:12:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-07-26T22:26:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/chris-jarvis-0Pf7fKRtDPI-unsplash.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1287\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Aleksandra Dwulit\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Aleksandra Dwulit\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/\"},\"author\":{\"name\":\"Aleksandra Dwulit\",\"@id\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/#\/schema\/person\/28ed745b1329d636f3bcc6edc7f9f0b4\"},\"headline\":\"Zaburzenia somatyzacyjne w dermatologii a dysocjacja i zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (PTSD)\",\"datePublished\":\"2024-09-04T21:12:14+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-26T22:26:55+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/\"},\"wordCount\":2179,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/#\/schema\/person\/28ed745b1329d636f3bcc6edc7f9f0b4\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/chris-jarvis-0Pf7fKRtDPI-unsplash.jpg\",\"articleSection\":[\"Wpisy\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/\",\"url\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/\",\"name\":\"Zaburzenia somatyzacyjne w dermatologii a dysocjacja i zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (PTSD) - Shinrigaku.pl\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/chris-jarvis-0Pf7fKRtDPI-unsplash.jpg\",\"datePublished\":\"2024-09-04T21:12:14+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-26T22:26:55+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/chris-jarvis-0Pf7fKRtDPI-unsplash.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/chris-jarvis-0Pf7fKRtDPI-unsplash.jpg\",\"width\":1920,\"height\":1287},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Zaburzenia somatyzacyjne w dermatologii a dysocjacja i zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (PTSD)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/\",\"name\":\"Shinrigaku.pl\",\"description\":\"Rozmy\u015blania o zasadach dzia\u0142ania serca i umys\u0142u\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/#\/schema\/person\/28ed745b1329d636f3bcc6edc7f9f0b4\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/#\/schema\/person\/28ed745b1329d636f3bcc6edc7f9f0b4\",\"name\":\"Aleksandra Dwulit\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ce51775f2ba7456d897519015f632af43165f70bd2bdba8cdced9283b7c9ed92?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ce51775f2ba7456d897519015f632af43165f70bd2bdba8cdced9283b7c9ed92?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Aleksandra Dwulit\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/shinrigaku.pl\",\"https:\/\/www.facebook.com\/shinrigakupl\"],\"url\":\"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/author\/admin3516\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Zaburzenia somatyzacyjne w dermatologii a dysocjacja i zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (PTSD) - Shinrigaku.pl","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Zaburzenia somatyzacyjne w dermatologii a dysocjacja i zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (PTSD) - Shinrigaku.pl","og_description":"Wprowadzenie Somatyzacja to, m\u00f3wi\u0105c najpro\u015bciej, ekspresja trudno\u015bci psychicznych pod postaci\u0105 objaw\u00f3w fizycznych (cielesnych)1. [&hellip;]","og_url":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/","og_site_name":"Shinrigaku.pl","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/shinrigakupl","article_author":"https:\/\/www.facebook.com\/shinrigakupl","article_published_time":"2024-09-04T21:12:14+00:00","article_modified_time":"2025-07-26T22:26:55+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1287,"url":"https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/chris-jarvis-0Pf7fKRtDPI-unsplash.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Aleksandra Dwulit","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Aleksandra Dwulit","Szacowany czas czytania":"13 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/"},"author":{"name":"Aleksandra Dwulit","@id":"https:\/\/shinrigaku.pl\/#\/schema\/person\/28ed745b1329d636f3bcc6edc7f9f0b4"},"headline":"Zaburzenia somatyzacyjne w dermatologii a dysocjacja i zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (PTSD)","datePublished":"2024-09-04T21:12:14+00:00","dateModified":"2025-07-26T22:26:55+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/"},"wordCount":2179,"publisher":{"@id":"https:\/\/shinrigaku.pl\/#\/schema\/person\/28ed745b1329d636f3bcc6edc7f9f0b4"},"image":{"@id":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/chris-jarvis-0Pf7fKRtDPI-unsplash.jpg","articleSection":["Wpisy"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/","url":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/","name":"Zaburzenia somatyzacyjne w dermatologii a dysocjacja i zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (PTSD) - Shinrigaku.pl","isPartOf":{"@id":"https:\/\/shinrigaku.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/chris-jarvis-0Pf7fKRtDPI-unsplash.jpg","datePublished":"2024-09-04T21:12:14+00:00","dateModified":"2025-07-26T22:26:55+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/#primaryimage","url":"https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/chris-jarvis-0Pf7fKRtDPI-unsplash.jpg","contentUrl":"https:\/\/shinrigaku.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/chris-jarvis-0Pf7fKRtDPI-unsplash.jpg","width":1920,"height":1287},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/2024\/09\/04\/zaburzenia-somatyzacyjne-w-dermatologii-a-dysocjacja-i-zespol-stresu-pourazowego-ptsd\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/shinrigaku.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Zaburzenia somatyzacyjne w dermatologii a dysocjacja i zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (PTSD)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/shinrigaku.pl\/#website","url":"https:\/\/shinrigaku.pl\/","name":"Shinrigaku.pl","description":"Rozmy\u015blania o zasadach dzia\u0142ania serca i umys\u0142u","publisher":{"@id":"https:\/\/shinrigaku.pl\/#\/schema\/person\/28ed745b1329d636f3bcc6edc7f9f0b4"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/shinrigaku.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/shinrigaku.pl\/#\/schema\/person\/28ed745b1329d636f3bcc6edc7f9f0b4","name":"Aleksandra Dwulit","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/shinrigaku.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ce51775f2ba7456d897519015f632af43165f70bd2bdba8cdced9283b7c9ed92?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ce51775f2ba7456d897519015f632af43165f70bd2bdba8cdced9283b7c9ed92?s=96&d=mm&r=g","caption":"Aleksandra Dwulit"},"logo":{"@id":"https:\/\/shinrigaku.pl\/#\/schema\/person\/image\/"},"sameAs":["http:\/\/shinrigaku.pl","https:\/\/www.facebook.com\/shinrigakupl"],"url":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/author\/admin3516\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1280","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1280"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1280\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1314"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1280"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1280"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinrigaku.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1280"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}